5przemian_logo2.gif

Tekst i zdjęcia: Katarzyna Jaszczyk-Górska
Źródło: Magia Gwiazd nr 9
Pożądany stan równowagi
 
  
 Chińczycy już dawno odkryli, że odpowiednio przygotowane posiłki mogą być lepsze niż termofor w zimne dni czy lody w upały. Wszystko zależy od tego, co się włoży do garnka i jak się to potraktuje.
 

  Zauważyli, że produkty kulinarne mają różne właściwości termiczne: jedne silnie rozgrzewają czy ocieplają, inne ochładzają czy nawet silnie wyziębiają organizm. Są też takie, które pod względem termicznym mają właściwości neutralne.

Proporcje w kuchni

   W dobrze zbilansowanej diecie powinny przeważać produkty neutralne z dodatkiem ciepłych i chłodnych. Zimnych i gorących powinniśmy jeść znacznie mniej, przy czym w ciągu roku proporcje te powinny się zmieniać: jesienią i zimą należy stosować bardziej rozgrzewającą dietę, latem natomiast chłodniejszą. Zasadę tę należy traktować jako nadrzędną, ale nie znaczy to, że zimą nie można jeść niczego, co działa ochładzająco. Owszem można, tyle że mniej. Poza tym termiczne właściwości produktów łatwo jest zmienić! Służy temu: dobór składników potrawy i różne techniki gotowania.
Najbardziej zrównoważoną techniką jest gotowanie w małej ilości wody i tłuszczu. Gdy gotujemy w szybkowarze, prażymy, pieczemy, smażymy czy grillujemy, otrzymujemy dania o właściwościach bardziej ciepłych czy gorących. Gotowanie w dużej ilości wody, na parze, blanszowanie, a także przyrządzanie potraw z zastosowaniem surowych produktów to z kolei "chłodniejsze" sposoby przygotowywania dań. 

Jak rozgrzać to, co chłodne

   Jak to działa w praktyce? Weźmy na przykład "chłodnego" selera. Jeśli chcemy jeść go zimą, wystarczy, że go ugotujemy, a nabierze właściwości produktów neutralnych. Jego ochładzające działanie możemy też zmniejszyć, gotując go z porem czy cebulą albo rozgrzewającą kurkumą czy gałką muszkatołową. A gdybyśmy chcieli zachować chłodzące właściwości tego warzywa, możemy np.: przygotować  neutralny bulion z warzyw i ugotować w nim selera stosując tylko ziołowe przyprawy aromatyczne, a na koniec dołożyć łyżkę glonów albo śmietany. 
    Obecnie, ponieważ jest coraz chłodniej, warto  przygotowywać potrawy w piekarniku - pozyskamy dzięki temu więcej energii jang potrzebnej do ochrony przed zimnem. Jesienią i zimą warto też odkryć smak warzyw korzeniowych, które - dłużej pieczone czy duszone - pomogą nam się rozgrzać.

Produkty gorące - należy do nich większość ostrych przypraw, jak: pieprz, chilli, suszony imbir, curry, mieszanki typu garam masala, a także anyż i cynamon. Do gorących produktów zalicza się też surowy czosnek, czerwone wino, alkohole wysokoprocentowe. Ze względu na silne właściwości rozgrzewające stosujmy je głównie w chłodnych porach roku i pamiętajmy, że ich nadmiar jest szkodliwy dla zdrowia.
Produkty ciepłe - marchew, koper włoski, por, cebula, duszony czosnek, owies, orzechy włoskie, świeży imbir, przyprawy aromatyczne, jak: tymianek, rozmaryn, bazylia, majeranek, kolendra, kminek, kardamon, niektóre owoce: brzoskwinie, morele, czereśnie, ciemne winogrona. Produkty te wzmacniają energię życiową (chi) i ogrzewają.
Produkty neutralne - zboża, kapusta, dynia, korzeń pietruszki, ziemniaki, brukselka, fasolka szparagowa, większość warzyw gotowanych i strączkowych (z wyjątkiem soi), wiśnie, maliny, jagody, śliwki, winogrona. Regulują w sposób równoważący pracę narządów.
Produkty chłodne - większość owoców: truskawki, porzeczki, jabłka, gruszki, agrest, a także: buraki, seler, szpinak, biała rzodkiew, cukinia, bakłażan, pomidory, sałaty, kiełki, jogurty, kawa, czarna herbata. Wzmacniają wszystkie płyny w ciele i krew.
Produkty zimne - glony, arbuz, owoce tropikalne, awokado, ogórki, endywia, mleko sojowe, herbaty owocowe z dodatkiem hibiskusa, zimna woda. Usuwają gorąco z organizmu.

Przepisy

Rozgrzewająca zupa krem z marchewki

O Do rozgrzanego garnka wlej 2 łyżki gorącej wody
Z 2 łyżki oliwy z oliwek
M wrzuć 2 pokrojone cebule i podsmaż je na średnim ogniu parę minut (po podsmażeniu wracają do Ziemi)
Z dodaj 6 pokrojonych marchewek(ok. 1 kg).
Podduś wszystko parę minut.
M Dodaj pieprz, plasterek świeżego imbiru
W sól. Dolej zimnej wody (ok. 2 cm ponad marchewkę) lub bulionu warzywnego.
Gotuj około 30 minut, aż warzywa zmiękną.
Zmiksuj je na krem.
D Możesz dodać trochę soku z cytryny
Z oraz łyżkę masła.
Zupę podaj posypaną posiekaną natką lub kolendrą oraz lekko podprażonymi pestkami słonecznika i dyni.
Możesz ją traktować jako lekarstwo, które ochroni przed przeziębieniem i katarem!


Zapiekanka warzywna z domowym pesto

Pokrój w duże kawałki dowolne twarde warzywa,
na przykład: marchew, ziemniaki, kalarepę, białą rzodkiew, seler, dynię.
Włóż warzywa do naczynia żaroodpornego wysmarowanego obficie oliwą, podlej bulionem, posyp ulubionymi przyprawami, posól i wymieszaj.
Zapiekaj ok. 45 minut, pierwsze pół godziny pod przykryciem. 15 minut przed końcem pieczenia można posypać mieszankę płatkami migdałów albo - już po upieczeniu - podprażonymi orzechami włoskimi.
Do warzyw możesz też przygotować sos pesto:
Włóż do miski: małe opakowanie orzechów pinii, pęczek bazylii, sól, oliwę (do uzyskania odpowiedniej konsystencji), ząbek czosnku (jeśli nie ma przeciwwskazań).
Składniki zmiksuj. Gotowym pesto polej upieczone warzywa.

uwaga! Po dodaniu składnika danej przemiany zamieszaj potrawę i odczekaj z dodaniem następnego produktu około 2 minut.
W przepisach kuchni pięciu przemian na każdym etapie gotowania podajemy, w jakiej przemianie ono przebiega:

O - ogień, Z - ziemia, M - metal, W - woda, D - drewno
 
następny artykuł »

O mnie


  Od ponad 10 lat  nieprzerwanie fascynuje mnie medycyna chińska. Zaczęłam od kursu dietetyki i wprowadzenia jej na co dzień do mojej kuchni.  Uczyłam się medycyny chińskiej u nauczycieli Avicenna Institut. Uzyskałam dyplom tego instytutu z zakresu dietetyki leczniczej wg Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Czytaj więcej

5 przemian

Teoria Pięciu Przemian jest w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej drugim obok teorii Yin i Yang systemem opisującym wszystko, co dzieje się zarówno we Wszechświecie, jak i w mikrokosmosie, jaki stanowi człowiek. Wg filozofii chińskiej człowiek jest częścią natury i podlega jej prawom, a jego organizm jest odbiciem Wszechświata. Czytaj więcej

5przemian.pl